Transcript
Speaker: Mamy ten przywilej
Speaker: że boty, trolle i algorytmy nie są w stanie wyjść na ulicę. Ich przyszło 20 osób, a nas przyszło 30 tysięcy. Czy się mylę?
Speaker: Powiedz, czy zło rośnie samo, czy zło... Jednak trzeba też podlewać.
Speaker: Na pewno ktoś to zło podlewa.
Speaker: Dzień dobry.
Speaker: Katarzyna Przyborska, witam w Cafe Akcja. Jest dzisiaj z nami Natalia Panczenko, człowiek instytucja.
Speaker: Dziękuję.
Speaker: Euromaidan, Stand with Ukraine, wcześniej otwarty dialog, właściwie działalność...
Speaker: aktywistyczne.
Speaker: właściwie trwa już ponad 10 lat przynajmniej, prawda?
Speaker: Dziękuję.
Speaker: I...
Speaker: I rośnie.
Speaker: mimo...
Speaker: tego, że sytuacja jest coraz trudniejsza.
Speaker: I...
Speaker: i skala
Speaker: hejtu, gruźb. Nie będziemy o tym bardzo dużo mówić, będziemy raczej mówić o tym, jak pomagać. Tylko na początek, że to jest poważna sprawa, że to jest tak naprawdę...
Speaker: Wojna.
Speaker: I ta sfera
Speaker: aktywności obywatelskiej,
Speaker: rozmawiania o...
Speaker: pobudowania mostów między społeczeństwami.
Speaker: Jest.
Speaker: równie ważna.
Speaker: jak się okazuje, jak to dzisiaj widać na ulicach.
Speaker: jak ilość czołgów.
Speaker: i żołnierzy, których państwo może utrzymać.
Speaker: I trochę chciałabym, żebyśmy porozmawiały dzisiaj o tej dysproporcji.
Speaker: w której...
Speaker: Z jednej strony mamy Moskwę.
Speaker: która
Speaker: Planuję.
Speaker: Rozgrywę.
Speaker: wszystkie nasze psychologiczne, historyczne i kulturowe słabości.
Speaker: mając plan najwyraźniej obliczony na kilkanaście lat w przód przynajmniej.
Speaker: A z drugiej strony jesteśmy my.
Speaker: obywatelki i obywatele.
Speaker: którzy musimy się sami orientować w tym.
Speaker: I nie bardzo mam wrażenie, że reagujemy dopiero po fakcie, że trochę myślimy sobie, a...
Speaker: Może to przejdzie.
Speaker: Ale jeżeli mamy do czynienia...
Speaker: z wrogiem, który jest zdeterminowany
Speaker: plany na kilkanaście lat w przód.
Speaker: Nie możemy tego zostawić.
Speaker: Eee...
Speaker: losowi.
Speaker: Tak?
Speaker: Czym to słyszę?
Speaker: Politycy mówią,
Speaker: że zło rośnie samo.
Speaker: Tak?
Speaker: Ale...
Speaker: To nie jest nieprawda.
Speaker: Poza tym złem...
Speaker: stoi potężne mocarstwo, stoją...
Speaker: olbrzymie pieniądze.
Speaker: To nie jest tak, że zło rośnie samo.
Speaker: Czy się mylę?
Speaker: Powiedz, czy zło rośnie samo, czy zło... Jednak trzeba też podlewać.
Speaker: Na pewno ktoś to złop odlewa.
Speaker: Po pierwsze, dzień dobry wszystkim. Bardzo serdecznie dziękuję za zaproszenie.
Speaker: Po drugie, bardzo słuszne pytanie o tej dysproporcji. Ja myślę, że odpowiedź na to pytanie trzeba by było zacząć...
Speaker: Od tego.
Speaker: Że desproporcja wynika przede wszystkim z tego, że po jednej stronie tylko, czyli przeciwko nam.
Speaker: Mamy.
Speaker: służbę specjalną Rosji i mamy ogromne mocarstwo z ogromnym budżetem. Są to miliardy...
Speaker: euro przeznaczane na
Speaker: ogromną rosyjską machinę propagandową, która działa we wszystkich krajach europejskich.
Speaker: A po drugiej stronie, jak słusznie to zauważyłaś, absolutnie się z tobą niestety muszę zgodzić.
Speaker: Jesteśmy my obywatele.
Speaker: Bo w czasie, kiedy służby rosyjskie prowadzą operacje wpływu na terenie...
Speaker: Unii Europejskiej, kiedy prowadzą tutaj swoje operacje służb specjalnych, kiedy
Speaker: Planują i to już eksperci mówią od dłuższego czasu swoje operacje.
Speaker: z celem na 10 -15 lat.
Speaker: Na naszych terenach.
Speaker: To my nie mamy takich instytucji.
Speaker: My nie mamy...
Speaker: takich
Speaker: odpowiedników.
Speaker: które by się zajmowały w Europie.
Speaker: Czy konkretnie w Polsce tym samym. Nie mówiąc już o tym, żeby prowadzić operacje na ich terenie.
Speaker: My nawet nie jesteśmy w stanie skutecznie się bronić. Bardzo często jak zadaję podobne pytania na...
Speaker: wysokiego szczebla konferencjach czy jakichś forach.
Speaker: dostaje odpowiedź, że my jesteśmy...
Speaker: krajami demokratycznymi,
Speaker: które się rządzą pewnymi
Speaker: Mhm.
Speaker: cechami i wartościami. W związku z tym ważna dla nas jest wolność słowa.
Speaker: I my nie będziemy nikomu niczego narzucać. Tylko jeżeli będziemy wychodzić z takiego założenia,
Speaker: To...
Speaker: Nie widzę, żebyśmy mogli jakkolwiek z Rosją wygrać w tej wojnie dezinformacyjnej.
Speaker: Mam wrażenie, że tutaj jakby jest część, o której się nie mówi, bo rządzimy się nie tylko wartościami, nie tylko wolnością słowa.
Speaker: rządzimy się zasadami
Speaker: Rynku.
Speaker: Rynek mówi, że co się klika...
Speaker: to będzie czytane i tam będą płynąć pieniądze. Więc tak naprawdę cała sfera mediów jest nie dość, że...
Speaker: No, zabałaganiana, bo czasem jak się...
Speaker: przegląda strony internetowe albo
Speaker: Dzięki.
Speaker: Najczęściej to na stronach internetowych widać. Czasem trudno odróżnić treść od tekstu reklamowego albo tekstu sponsorowanego.
Speaker: Te treści są mało przejrzyste bardzo.
Speaker: Eee...
Speaker: Nasza uwaga jest systematycznie rozpraszana.
Speaker: Więc to nie jest tylko kwestia wartości, to wynika z działań rynku i z tych wszystkich operacji algorytmicznych, na które próbują wsiąść kolejne redakcje, kolejne gazety, żeby się ze swoją ofertą przebić, ale też żeby pozyskać reklamodawców. Więc mam wrażenie, że to nawet nie jest tak, że z jednej strony jest zmotywowane...
Speaker: KONIEC!
Speaker: zmotywowane do manipulacji, do dezinformacji mocarstwa, a z drugiej są wolni obywatele, którzy...
Speaker: robią wszystko zgodnie ze swoimi wartościami. Mam wrażenie, że tutaj ta dysproporcja jest jeszcze większa, bo po naszej stronie jest...
Speaker: Chaos. Tutaj nakłada się bardzo dużo różnych warstw.
Speaker: Po pierwsze mamy
Speaker: Ogromne portale takie jak Facebook, czy Google, czy TikTok, X itd. mogę wymieniać.
Speaker: które zarabiają.
Speaker: na algorytmach.
Speaker: Algorytm zazwyczaj podrzuca na górę.
Speaker: treści, które wywołują
Speaker: ogromne emocje, przede wszystkim negatywne. Niestety, ale większość badań wskazuje, że...
Speaker: I treść pozytywna nigdy się nie przebije tak mocno, jak przebije się treść negatywna.
Speaker: To jest pierwsza rzecz.
Speaker: w którym...
Speaker: Zgotowały nam tak naprawdę duże korporacje i media społecznościowe i tutaj jest jeden konkretny interes.
Speaker: pieniądz, czyli oni na tym po prostu zarabiają.
Speaker: To się złożyło.
Speaker: Estym.
Speaker: że Rosja
Speaker: Już od wielu lat prowadziła działania w przestrzeni internetowej, między innymi do prowadzenia swoich operacji informacyjnych.
Speaker: I nauczyła się robić te kampanie algorytmiczne, czyli to, za co wcześniej musiała płacić, teraz może za to nie płacić, bo potrafi to zrobić tak, żeby algorytm sam to wyrzucił na górę.
Speaker: Trzecia warstwa, która się nasuwa.
Speaker: To jest...
Speaker: Rozwój.
Speaker: w bardzo szybkim tempie sztucznej inteligencji. Jeżeli wcześniej musiały to robić żywe osoby gdzieś tam pod Moskwą w farmie troli,
Speaker: to dzisiaj może to robić AI, oni już nie potrzebują do tego ludzi. Jeżeli kiedyś potrzebowali zatrudnić, nie wiem, kilka tysięcy grafików, żeby...
Speaker: tworzyć content, grafiki, filmiki i tak dalej, to dzisiaj to wszystko tworzy dla nich AI. Nawet ta kampania, która była...
Speaker: prowadzona na terenie Polski przeciwko mnie.
Speaker: Widać było, że większość materiałów były spreparowane.
Speaker: przez AI. I to były nie tylko deepfake 'owe zdjęcia, to były także deepfake 'owe wideo, czyli filmy.
Speaker: których w rzeczywistości nigdy nie było.
Speaker: zostały spreparowane przez EI, zostały podłożone zupełnie inne słowa, jakby...
Speaker: Coś, czego nigdy w życiu nie wypowiedziałam. Ale z użyciem Twojego głosu.
Speaker: Z użyciem mojego głosu i z użyciem mojego wizerunku, czyli twarz jest moja, głos jest podobny do mojego.
Speaker: No bo ten, kto mnie znał...
Speaker: osobiście to jednak tam słychać było, że to nie jestem ja, ale osoba, która mnie nigdy osobiście nie poznała,
Speaker: nie słyszała jakiejś mojej intonacji czy tam czegoś jeszcze, była skłonna w to uwierzyć, że to żyły człowiek, a później jeszcze wygooglowała, no rzeczywiście taka osoba istnieje, imię, nazwisko się zgadza.
Speaker: Oczywiście demagog, inne...
Speaker: Dziękuję.
Speaker: Instytucje, które się znają na tym od razu powiedziały, że to są fejki, że te materiały były spreparowane za pomocą sztucznej inteligencji.
Speaker: Ale przecież nie wiemy i nigdy się nie dowiemy, jaka ilość osób dała się na to nabrać i uwierzyła w te fejki.
Speaker: I dzisiaj jest święcie przekonana, że to, co widziała, to była prawda. I podejrzewam, że takich sytuacji...
Speaker: na najróżniejsze tematy i takich kampanii jest w naszej przestrzeni informacyjnej tak dużo, że my sobie nawet nie zdajemy sprawy z tej skali. I tu zatrzymajmy się, bo zwróciłaś uwagę na Demagoga, ale są też różne inne strony i różne inne organizacje, które zajmują się...
Speaker: odwracaniem dezinformacji.
Speaker: Czyli...
Speaker: Można zgłosić do nich właśnie jakiś taki fragment znaleziony w internecie, czegoś, co wydaje się, albo wiadomo na pewno, że jest, ale żeby sprawdzili. Oni mogą, są w stanie to sprawdzić, są w stanie też technicznie to sprawdzić.
Speaker: A?
Speaker: Ale...
Speaker: Czy ta informacja zwrotna
Speaker: Mat będzie...
Speaker: odwracająca dezinformację, pokazująca właśnie, że to był fejk, że to było kłamstwo, że to zostało specjalnie spreparowane. Będzie miało taki sam zasięg, jak ta manipulacja. Nigdy w życiu. Nigdy w życiu nie będzie miała takiego zasięgu z wielu powodów.
Speaker: Po pierwsze,
Speaker: To o czym mówisz to się nazywa debunkiem, czyli kiedy...
Speaker: fact checkerzy czy tam dziennikarzy,
Speaker: znajdują jakąś
Speaker: Treść!
Speaker: I...
Speaker: Po dziennikarsku, krok za krokiem sprawdzałam informacje.
Speaker: Po co to jest robione? To jest robione przede wszystkim po to,
Speaker: Potrafią weryfikować informacje, żeby poważne instytucje, które będą potrzebowały to sprawdzić lub osoby eksperckie.
Speaker: mogły się dowiedzieć, że to nie jest prawda.
Speaker: Natomiast...
Speaker: Ten, kto będzie czytał raport demagoga, czy
Speaker: każdej innej organizacji, bo rzeczywiście tych organizacji i w Polsce i na świecie jest bardzo dużo.
Speaker: To jest bardzo wąskie koło eksperckie. To są osoby, które specjalnie będą szukały źródła. Tak, raz, że specjalnie będą szukały.
Speaker: Jak ta dezinformacja działa. Natomiast osoba, która siedziała na TikToku, sobie tam coś przewijała, zobaczyła jakiś filmik.
Speaker: Nie pójdzie nigdy w życiu szukać.
Speaker: Czy to prawda, czy nie?
Speaker: Nie pójdzie tym bardziej na stronę demagoga, żeby sprawdzić, co demagog powiedział na ten temat, bo to po prostu tak nie działa. Niestety, ale...
Speaker: Na chwilę obecną mierzymy się z kolejnym wyzwaniem, które polega na tym, że nasze społeczeństwo jest dużo bardziej skłonne uwierzyć w filmik na TikToku, który wynosi 15 sekund.
Speaker: niż w badanie.
Speaker: niż w głęboki tekst analityczny.
Speaker: niż we...
Speaker: jakieś materiały dziennikarskie.
Speaker: Po pierwsze...
Speaker: Największym problemem jest to, że większość osób...
Speaker: nawet tego dłuższego tekstu nie przeczyta. Bo zwłaszcza młode pokolenie już na tyle zostało przyzwyczajone do dziesięciosekundowych treści
Speaker: i do mrugania różnych dopaminowych nagłówków.
Speaker: że oni nie są w stanie się skupić i przeczytać tekstu na 20 stron.
Speaker: dużych formatów, do których my byliśmy przyzwyczajeni, jeszcze moje pokolenie było przyzwyczajone do tego, że trzeba szukać tekstów analitycznych.
Speaker: Czytać!
Speaker: Myśleć?
Speaker: i wyciągać z tego jakiś wniosek.
Speaker: Niestety,
Speaker: Większość badań na chwilę obecną pokazują, że ludzie najchętniej wierzą w to, co zobaczyli na mediach społecznościowych.
Speaker: I kolejne badania wskazują na to, że człowiek nie
Speaker: poświęca na jeden materiał.
Speaker: Nigdy więcej niż minutę.
Speaker: Czyli to są sekundy, ułamki, minuty.
Speaker: Więc bardzo ciężko będzie, żeby ta osoba i dlatego...
Speaker: Te zasięgi tych negatywnych, podrzucanych algorytmem treści czasami sięgają w dziesiątki milionów.
Speaker: Natomiast zasięgi artykułu, gdzie demagog rozpisuje krok po kroku, dlaczego to jest nieprawda?
Speaker: będą czasami 10, a czasami 100 razy mniejsze.
Speaker: Co zrobić, żebyśmy przestali być tak bardzo bezbronni? Bo skoro nie wystarczy zaprzeczanie, mówienie nie, to jest nieprawda.
Speaker: skoro nie wystarczy...
Speaker: Jakby jest za mało, ewidentnie za mało dziennikarzy, albo cały czas jeszcze nie jesteśmy z formatami do tego stopnia przygotowani do takiej pracy w takim formacie, w którym jesteśmy w stanie w 15 sekund dotrzeć z naszym wielopoziomowym przekazem.
Speaker: do danego odbiorcy.
Speaker: Przyznajmy, że jest to trudne, jeżeli chcemy omawiać świat i te problemy są złożone i wielowymiarowe.
Speaker: 15 sekund.
Speaker: To jest za mało. W 15 sekund możemy powiedzieć...
Speaker: Tak, zazwyczaj tyle.
Speaker: Dziękuję.
Speaker: A więc jakby co...
Speaker: Co możemy tutaj robić? Czy mamy tak jak właśnie...
Speaker: Tutaj niedawno siedział Dmitr Halko, który proponował, żeby wyjść z internetu, wyjść na ulicę.
Speaker: wyjść do ludzi, rozmawiać z ludźmi. Czy to jest jakiś sposób?
Speaker: Czy to jest na przykład też jeden ze sposobów, który też uważasz za potrzebny?
Speaker: Zaraz przejdziemy, bo może są jeszcze inne, kolejne. To jest jeden ze sposobów. Chyba jeden sposób reakcji nie wystarczy. To jest jeden ze sposobów, ale na pewno tym jedynym sposobem nie wygramy z machiną propagandową.
Speaker: To jest jeden ze sposobów, który...
Speaker: Pomaga.
Speaker: przekonać ludzi do tego, że rzeczywistość wygląda inaczej niż Internet.
Speaker: I my jako stan wizji Ukrainy i Euromaidan bardzo często te sposoby...
Speaker: Stosujemy m .in. tegoroczne obchody Dnia Niepodległości wspólnie z naszymi przyjaciółmi, innymi polskimi organizacjami.
Speaker: Pomimo tego, jak było ciężko, jak byliśmy atakowani, że nie mieliśmy wsparcia partnerów i tak dalej, postanowiliśmy robić w tym celu.
Speaker: żeby pokazać.
Speaker: przede wszystkim nam tutaj w Polsce, ale także
Speaker: ludziom poza granicami Polski, że to co czytają dzisiaj w...
Speaker: o Polsce w internecie.
Speaker: To nie jest prawda.
Speaker: I że przyzwoitych Polaków, Polaków, dla których pogarda i nienawiść na tle narodowościowym nie jest czymś normalnym.
Speaker: jest bardzo dużo. I właśnie Polki i Polacy to udowodnili, bo
Speaker: W środku tygodnia, w poniedziałek udało nam się zebrać na placu zamkowym ponad 30 tysięcy osób, które przyszły, żeby pokazać, ja jestem tutaj.
Speaker: Ja się z tym nie zgadzam.
Speaker: Ja jestem...
Speaker: za rozwojem stosunków polsko -ukraińskich. Ja sprzeciwiam się przemocy i ja popieram Ukrainę w tej wojnie i chcę, żeby Ukraina wygrała. I właśnie nawet to prowadząc wydarzenie powiedziałam ze sceny.
Speaker: Mamy ten przywilej.
Speaker: że boty, trolle i algorytmy nie są w stanie wyjść na ulicę.
Speaker: Oni są bardzo głośni w internecie.
Speaker: Ale jak dochodzi co do czego...
Speaker: to rzeczywistość okazuje się zupełnie inna. Przecież w Internecie
Speaker: Było mnóstwo komentarzy, były jakieś wydarzenia założone, że oni zrobią kontrmanifestację, że oni pokażą tym Ukraińcom i tym Polakom.
Speaker: Kto tu jest gospodarzem? No i co? I przyszło ich 20 osób raptem?
Speaker: Ich przyszło 20 osób, a nas przyszło 30 tysięcy.
Speaker: To pokazuje skalę.
Speaker: I to pokazuje, jak bardzo ta...
Speaker: Rzeczywistość różni się od tego, co widzimy w internecie. To może być jednym ze sposobów.
Speaker: I bardzo często właśnie powinniśmy ludziom o tym przypominać.
Speaker: i mówić, chodźmy...
Speaker: na jakieś wydarzenie.
Speaker: popatrzmy po prostu, że jest nas dużo, policzmy się.
Speaker: żeby nie zwariować w tym świecie i żeby się nie wydawało, że to, co czytamy w internecie, to jest prawda. Ale tego na pewno nie wystarczy. Jeżeli chcemy wygrać...
Speaker: Z.
Speaker: rosyjską propagandą, jeżeli chcemy wygrać z dezinformacją.
Speaker: to powinniśmy...
Speaker: Po pierwsze...
Speaker: uświadamiać
Speaker: społeczeństwo i edukować społeczeństwo na temat tego, jak to działa.
Speaker: Powinniśmy uczyć ludzi krytycznego myślenia, odróżnania fałszy od prawdy.
Speaker: Dziękuję.
Speaker: i nauczania tego, że właśnie
Speaker: Nie.
Speaker: nie można
Speaker: za czystą monetę brać filmik dziesięciosekundowy nagrany przez jakiegoś pana Iksińskiego, którego
Speaker: Do tego filmiku nikt nie znał i w ogóle nie wiadomo, czym on się zajmuje, gdzie on mieszka, co on robi.
Speaker: Edukacja na pewno jest ważna i ona musi być powszechna i zaczynać się od...
Speaker: Przedszkola.
Speaker: A druga rzecz.
Speaker: To.
Speaker: to, co powinno robić państwo. Państwo powinno zadbać
Speaker: o
Speaker: nasze bezpieczeństwo. Czyli powinno zbadać
Speaker: przeciwnika.
Speaker: Zbadać.
Speaker: Jakie mają operacje, jakie są cele tych operacji, jakie...
Speaker: Budżety są przeznaczone na te operacje.
Speaker: I normalnie, jak to na wojnie?
Speaker: Przygotować.
Speaker: kontrofertę.
Speaker: W taki sposób.
Speaker: żebyśmy my mogli wygrać.
Speaker: Inaczej o bezpieczeństwo się nie dba. Tak właśnie wygląda wojna.
Speaker: wroga.
Speaker: i z nim wygrać.
Speaker: Nie jesteśmy w stanie wygrać z rosyjską dezinformacją nic nie robiąc. Powinniśmy obalać ich dezinformację, powinniśmy...
Speaker: Przede wszystkim
Speaker: Produkować.
Speaker: prawdziwe treści.
Speaker: czyli jaka jest
Speaker: rzeczywiście prawda.
Speaker: o czym my mówimy i powinno to robić.
Speaker: Państwo na poziomie państwowym, no nigdy w życiu, w żadnej wojnie.
Speaker: nie jest w stanie zwykły naród czy zwykłe społeczeństwo wygrać z państwem.
Speaker: Próbowaliśmy tego w Polsce wielokrotnie. Były różne powstania.
Speaker: Wszystkie te powstania przegraliśmy.
Speaker: I one właśnie były oddolne, były grassrootowe, teraz byśmy powiedzieli, one były spontaniczne i zaplanowane na takim poziomie, na jakim mogły być zaplanowane. Nigdy żadna z tych operacji się nie powiodła.
Speaker: Przede wszystkim nie ma takiego budżetu jak mają rosyjskie operacje. To jak mogła się...
Speaker: powieść jak mogła być udana.
Speaker: Dopóki zwykli ludzie będą walczyć z ogromnym systemem...
Speaker: to to nie jest niestety do wygrania. Możemy coś tam zmieniać.
Speaker: w swoim...
Speaker: W mikro ogródku, w swojej bańce informacyjnej możemy szkolić, tłumaczyć, wyjaśniać.
Speaker: Uczyć.
Speaker: Ale...
Speaker: Jeżeli mówimy o poziomie meta, gdzie państwo z państwem ma wygrać,
Speaker: no to tylko jeżeli państwowe instytucje i państwowe służby się w to zaangażują, to jest jakaś szansa. Na pewno zwykli obywatele nie są w stanie tego zrobić. Bo pamiętajmy też...
Speaker: Zawsze to podkreślam, bardzo często, kiedy ludzie słyszą w Polsce rosyjska dezinformacja.
Speaker: czy jakakolwiek dezinformacja, bo przecież jest nie tylko rosyjska.
Speaker: to oni sobie widzą jakiegoś Vanya z Syberii, który przy piłku sobie pisze jakieś komentarze.
Speaker: Ale to nie jest tak.
Speaker: To jest właśnie...
Speaker: nieprawdziwy obrazek. Prawdziwy obrazek wygląda tak, że to są
Speaker: Siły specjalne obcego...
Speaker: państwa przygotowały operację
Speaker: i w tej chwili prowadzą tą operację specjalną na terenie naszego kraju.
Speaker: Więc jeżeli będziemy nazywać rzeczy po imieniu i rozumieć, z kim mamy do czynienia,
Speaker: Jeżeli będziemy rozumieć skalę tego, co
Speaker: nam zagraża.
Speaker: I będziemy w stanie to odpowiednio oceniać, tylko wtedy możemy z tym czymś wygrać. Jeżeli będziemy to sprowadzać do jakiegoś wani siedzącego za komputerem, to nigdy nie wygramy. Nie możemy lekceważyć przeciwnika po prostu.
Speaker: Nie możemy go umniejszać w swojej wyobraźni. I tutaj wracamy do tej sprawy, którą zaczęłam na początku, czyli musimy znać...
Speaker: Dziękuję.
Speaker: Nasze słabe punkty.
Speaker: i musimy być przygotowani wcześniej.
Speaker: co teraz może być rozegrane.
Speaker: Czyli na przykład wiadomo od zawsze, że Wołyń to jest hasło, które ja mam wrażenie, że to zawsze jest wyciągane wtedy, kiedy...
Speaker: Moskwa radzi sobie gorzej na froncie.
Speaker: że po prostu jest jakaś sytuacja właśnie, że nie wiem, na...
Speaker: nadlatuje więcej ukraińskich dronów, albo gdzieś w pewnym momencie ta przewaga zaczyna być wyraźna po stronie Ukrainy. I w tym momencie zawsze wyskakuje Wołyń. I to jakby nie w tym roku, nie tylko już na przestrzeni lat.
Speaker: Dziękuję.
Speaker: I takie mity...
Speaker: właśnie jakby rozbrajanie, bo kiedyś...
Speaker: wniósł ich o historii.
Speaker: Próbowałam zorganizować taki cały numer, właściwie większość numeru poświęconego właśnie Wołoniowi. To był ten czas, kiedy wszedł do kin film Smarzowskiego. No i zaprosiłam historyków polskich, historyków ukraińskich.
Speaker: żeby popatrzeć na to wszystko jakby z dwóch stron i żeby ten mit
Speaker: jakby tą całą...
Speaker: taką napęczniałe emocje, żeby trochę przepracować, żeby zrozumieć, co się wydarzyło, żeby popatrzeć na to z różnych punktów widzenia.
Speaker: Żeby wymyślić...
Speaker: Żeby dać ludziom czas i możliwość, żeby emocja opadła, włączyły się pytania, włączyły się rozum.
Speaker: Ale no to było dawno, to było jednorazowe, tych jakby pism historycznych w Polsce jest...
Speaker: Olbrzymia ilość.
Speaker: I...
Speaker: one się kierują jednak podobnym systemem, tak? Czy jakby podbijają coś, co się będzie klikać, co jest związane z emocjami. Więc tutaj tak.
Speaker: Jest...
Speaker: znajomość własnych słabości, znajomość własnych zasobów.
Speaker: Plan wieloletni.
Speaker: oraz
Speaker: Oraz współpraca państwa z obywatelami, bo ja jestem przekonana, że to co robią obywatele ma olbrzymi wpływ.
Speaker: Wydaje mi się, że ta wielka pomoc obywateli polskich dla uchodźców z Ukrainy na samym początku wojny zdecydowała o polityce państwa przez kolejne miesiące i być może nawet lata.
Speaker: Tylko już wtedy pamiętam, że organizacje społeczne, które organizowały tą pomoc,
Speaker: apelowały.
Speaker: Do Państwa. Włączcie się.
Speaker: Musicie się włączyć na poziomie wojewódzkim, musicie się włączyć na poziomie państwowym. Organizacje mogą zrobić pierwszy zryw, ale potem jest potrzebna pomoc systemowa.
Speaker: Były próby.
Speaker: Ja pamiętam, bo bardzo wtedy i opisywałam i śledziłam.
Speaker: Były próby, były organizacje, które wychodziły z...
Speaker: propozycjami do urzędników państwowych. Przeszkolimy Was. Wy jeszcze nie wiecie, jak się działa w takich sytuacjach kryzysowych. My Was przeszkolimy.
Speaker: Na początku wydawało się, że to jest obiecujące, że ta fala będzie rosła.
Speaker: jesteśmy w stanie na tym budować zupełnie nową politykę.
Speaker: Nie tylko...
Speaker: Dzięki.
Speaker: na wąskich szczeblach wysoko postawionych polityków, ale na poziomie społecznym również między sąsiadującymi krajami.
Speaker: Dzień pomocy Państwa.
Speaker: nie byłoby wystarczająca. To niestety...
Speaker: To się niestety nie udało, więc...
Speaker: Część tych nastrojów, tego backlashu
Speaker: Mam wrażenie, że też wynikła z tego, że ludzie poczuli się osamotnieni.
Speaker: poczuli, że to państwo za nimi do końca nie stoi i nie wiadomo, co będzie.
Speaker: I teraz...
Speaker: Czy w tej chwili, kiedy jeździsz.
Speaker: rozmawiasz na różnych forach.
Speaker: Czy widzisz...
Speaker: Czy słyszysz?
Speaker: Państwo...
Speaker: polskie, próbuje wypracować jakiś think tank.
Speaker: Ministerstwo.
Speaker: nie wiem, jak ono będzie się nazywało, czy to będzie Ministerstwo Propagandy, czy to będzie jakieś inne ministerstwo, w którym ludzie, eksperci spotkają się i będą naradzać się, co robimy na polu społecznym, na polu rezyliencji społecznej, co robimy, żeby nam społeczeństwo się nie rozpadło i nie zagryzło.
Speaker: Nie słyszałam niestety o takich planach, żeby miało powstać jakieś ministerstwo. Wiem, że w niektórych ministerstwach są jednostki albo jakieś grupy robocze.
Speaker: które mają się zajmować zwalczaniem dezinformacji.
Speaker: Na kilka takich spotkań byłam zaproszona.
Speaker: W niektórych spotkaniach słyszałam od innych,
Speaker: Ale nie byłam zaproszona.
Speaker: Natomiast...
Speaker: Z mojego doświadczenia, z tych spotkań, w których brałam udział, niestety wygląda to...
Speaker: Bardzo podobnie.
Speaker: Spotykamy się raz, przedstawiają nam jakąś koncepcję. Bardzo podobnie do tej sytuacji, którą zarysowałam wcześniej. Nie, te spotkania są między sobą do siebie bardzo podobne.
Speaker: mówią nam, że to jest ważne.
Speaker: że zebrali nas w takim i takim celu.
Speaker: Po czym się rozchodzimy, dostaniemy jeszcze jeden czy dwa maile.
Speaker: I koniec.
Speaker: I nie wiem, co się dalej dzieje.
Speaker: Już byłam na kilku takich spotkaniach.
Speaker: Z czym to jest związane, nie wiem. Podejrzewam, że związane to jest z tym, że nikt tego poważnie nie traktuje.
Speaker: że gdzieś komuś
Speaker: W jakimś resorcie spada to zadanie z góry, oni coś tam zrobili, zrobili z tego jakiś raporcik, że spotkanko się odbyło, tyle organizacji zebrali.
Speaker: ale codziennej pracy, żeby z dnia na dzień coś się działo.
Speaker: żeby ta organizacja jakoś była włączona, przynajmniej ja.
Speaker: o czymś takim nie wiem. Nie mówiąc już o tym, że miałoby powstać jakieś ministerstwo.
Speaker: Wiem, że działa NASK.
Speaker: Ale nasze doświadczenia z NASKiem niestety są takie, że...
Speaker: W większości przypadków, kiedy się do nich zgłaszaliśmy, dostawaliśmy odpowiedź, że oni są przeciążeni i że nie mogą nam...
Speaker: czy nie mogą się zaangażować, czy nie mogą zweryfikować informacji, czy nie mogą wydać właśnie raportu na temat prawdziwości lub nieprawdziwości jakiegoś materiału.
Speaker: Zazwyczaj jest to odpowiedź negatywna.
Speaker: uzasadniona tym, że jest tam bardzo mało osób i te osoby są bardzo zapracowane.
Speaker: Nie znam żadnej instytucji, która by jakoś poważnie nad tym pracowała. Po prostu mnie się wydaje, że jej jeszcze w Polsce nie ma.
Speaker: Wróćmy do społeczeństwa, bo społeczeństwo jest. Niedawno właśnie był obchodzony Dzień Niepodległości Ukrainy. Mówi, że przyszło 30 tysięcy osób. Ja też tam byłam. Byłam też w zeszłym roku.
Speaker: I przyznaję, że ja miałam w tym roku bardzo
Speaker: Dziękuję.
Speaker: Bardzo trudno znosiłam to, co się dzieje w polskim społeczeństwie od...
Speaker: od czerwca przez cały lipiec.
Speaker: i
Speaker: i przyjdźcie na plac zamkowy
Speaker: naprawdę trochę podniosło mnie na duchu.
Speaker: bo miałam wrażenie, że jest znacząco inna atmosfera niż była w zeszłym roku.
Speaker: że jest nas więcej.
Speaker: że jest inna energia, że jest jakaś większa determinacja, że budzi się w społeczeństwie znowu...
Speaker: Opór.
Speaker: i niezgoda na to, co się dzieje w przestrzeni publicznej.
Speaker: Dziękuję.
Speaker: i te fizyczne ataki.
Speaker: na ulicach polskich miast.
Speaker: Mhm.
Speaker: Nie cieszą nikogo, że rzeczywiście tych ludzi, którzy są tym oburzeni, którzy po prostu przez jakiś czas może zamilkli, bo właśnie zabrakło państwa, bo nie było wiadomo co robić.
Speaker: Opuścili bezradnie ręce, bo po wielkiej mobilizacji przy wyborach w 2023 roku
Speaker: pomyśleli sobie, dobrze, teraz państwo to będzie załatwiać, my już nie musimy.
Speaker: Okazało się, że nie, nadal mamy pełne ręce roboty, tylko trzeba się jeszcze raz przeorganizować, zastanowić się, jakie są cele.
Speaker: i gdzie możemy współpracować.
Speaker: No i teraz jakby z tą nową nadzieją właśnie pomyślałam sobie, że może dzisiaj skorzystamy z Twojej obecności tutaj i zastanowimy się.
Speaker: Dziś ma.
Speaker: dla miast ukraińskich to znowu będzie...
Speaker: Bardzo trudna zima.
Speaker: W zeszłym roku
Speaker: Już jest bardzo trudno.
Speaker: Eee...
Speaker: Bo.
Speaker: Bo Rosja...
Speaker: bombarduje codziennie stacje benzynowe.
Speaker: węzły logistyczne.
Speaker: sklepy z żywnością, magazyny z żywnością i już na chwilę obecną jeszcze nie ma zimy, a ludzie już są odcięci od paliwa, od...
Speaker: produktów żywieniowych. W niektórych miejscowościach nie ma już sklepów i muszą jechać gdzieś daleko, żeby coś kupić do jedzenia, a pojechać nie mogą, bo nie ma stacji benzynowej.
Speaker: na przykład tam, gdzie mieszkają moi rodzice.
Speaker: W odległości 100 km od ich miejscowości została jedna, jedyna stacja.
Speaker: Jeżeli zostaje wysadzona w powietrze,
Speaker: Ludzie są odcięci od paliwa.
Speaker: nie będą w stanie...
Speaker: nawet pojechać, żeby zatankować. Teraz ludzie z odległości 100 kilometrów jeżdżą na stację.
Speaker: żeby sobie zatankować gdziekolwiek pojechać. Jeżeli ta stacja też zostanie zniszczona,
Speaker: od paliwa są odcięci, dalej zostaje im tylko gaz i prąd.
Speaker: Gaz jest bombardowany notorycznie, prąd tak samo.
Speaker: Ukraina nie jest w stanie jeszcze wszystkich...
Speaker: sieci
Speaker: Dziękuję.
Speaker: elektronicznych
Speaker: jakby zbudować pod ziemią, dlatego te wszystkie naziemne
Speaker: także są bombardowane na potęgę i jeżeli zostanie na przykład...
Speaker: Eee...
Speaker: przed zimą czy podczas zimy.
Speaker: wysadzona infrastruktura krytyczna, czyli
Speaker: Gaz.
Speaker: I...
Speaker: Prąd?
Speaker: Ludzie zostają odcięci od wszystkiego.
Speaker: Absolutnie.
Speaker: Co oznacza być bez prądu, bo...
Speaker: my tutaj
Speaker: Już chyba sobie nie zdajemy sprawy. Bez prądu być oznacza, że po dobie.
Speaker: Tracisz zasięg w telefonie, nigdzie nie możesz się dodzwonić, tracisz dostęp do internetu.
Speaker: Tracisz wodę, bo woda też...
Speaker: Pompy, które pompują wody też działają od prądu.
Speaker: KONIEC!
Speaker: Owszem, coś może zastąpić agregat prądotwórczy.
Speaker: jeżeli jest paliwo, którym możesz ten agregat zatankować.
Speaker: Jeżeli nie masz paliwa,
Speaker: Jest też odcięty od całego świata.
Speaker: Nie masz nic.
Speaker: Dlatego całe lato co robią moi rodzice i ludzie z...
Speaker: miejscowości
Speaker: Dziękuję.
Speaker: Obok.
Speaker: jakby mojej, z której pochodzę i sąsiednich miejscowości, to ludzie się przygotowują na zimę.
Speaker: Ja w prawo.
Speaker: jakieś jedzenie.
Speaker: Gromadzą zapasy, kupują, zwożą.
Speaker: paliwo zbierają.
Speaker: No nie wiem...
Speaker: Ja na przykład...
Speaker: Była taka historia, że pani...
Speaker: miała krowę w domu.
Speaker: i jeździ samochód, który zbiera od ludzi mleko i kupuje to mleko.
Speaker: I ja usłyszałam, jak rozmawiały koleżanki między sobą i ta druga pani opowiadała, że ona teraz przez całe lato nosi to mleko.
Speaker: Mmm.
Speaker: na ten samochód, żeby uzbierać pieniądze, bo musi sobie kupić EcoFlow. Czyli EcoFlow to jest taka stacja...
Speaker: która
Speaker: którą możesz podładować, kiedy masz dostęp do prądu i później od niej w czasie blackoutu, jak nie masz już dostępu. Taki magazyn. Tak, taki magazyn energii.
Speaker: Dziękuję.
Speaker: No i właśnie takimi rzeczami ludzie się zajmują. Oni myślą o tym.
Speaker: Czym będą się ogrzewać? Kupują sobie drewno.
Speaker: Zbierają pieniądze na drewno, zamawiają to drewno, zwłaszcza starsze osoby, które same nie są w stanie tego...
Speaker: drewno gdzieś tam zdobyć.
Speaker: Oni teraz myślą o tym, jak...
Speaker: tą zimę przeżyć.
Speaker: I to nie jest przeżyć w...
Speaker: zrozumienie, żeby było komfortowo, tylko to jest przeżyć, żeby nie umrzeć.
Speaker: To jest zasadnicza różnica.
Speaker: Także ta zima będzie na pewno...
Speaker: jeszcze gorsza niż była poprzednia.
Speaker: Już wszyscy o tym wiedzą.
Speaker: Nasza fundacja, na przykład co my staramy się w tej chwili zrobić, nadal oczywiście kupujemy te magazyny energii i...
Speaker: agregaty prądotwórcze i cały czas wysyłamy to do Ukrainy, ale oprócz tego w tym roku też mamy specjalny program.
Speaker: Eee...
Speaker: który nazywa
Speaker: Dziękuję.
Speaker: Tak oficjalnie nazywa się bezpieczna...
Speaker: edukacja.
Speaker: Ale...
Speaker: Potocznie nazywamy to schrońmy dzieci, bo polega na tym, że...
Speaker: Wybudowujemy i remontujemy schrony bombowe w szkołach.
Speaker: ponieważ
Speaker: odkąd Rosja zaczęła mieć drony.
Speaker: Charakter alarmów bombowych i ostrzałów Ukrainy bardzo się zmienił. Jeżeli kiedyś ostrzały były głównie w nocy,
Speaker: I zazwyczaj były to rakiety.
Speaker: To teraz...
Speaker: mają po...
Speaker: 20, 30...
Speaker: ostrzałów dziennie, w ciągu dnia.
Speaker: Puszczają reaktywne drony i te drony bombardują ludzi przez cały czas. Mają co 10 minut, co 15 minut alarmy bombowe i muszą siedzieć w schronie.
Speaker: wygląda na to, że w tym roku
Speaker: Ten rok szkolny większość ukraińskich dzieci spędzi tylko i wyłącznie w piwnicach.
Speaker: czyli w schronach bombowych. Bardzo często, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach, te piwnicy są absolutnie...
Speaker: niedostosowane. Tam nie ma takich warunków, żeby dziecko tam mogło przebywać cały dzień, bo wcześniej jakby szkoły liczyły na to, że godzinka, dwie posiedzą w tym schronie, a później wychodzą do klas i mogą się uczyć. Teraz te rale się zmieniły. Teraz dziecko musi spędzić w tej piwnicy cały dzień. Czyli potrzebna jest wentylacja. Wentylacja. Dostęp do wody.
Speaker: Dostęp do wody, łazienki, bo bardzo często tego tam nie ma, a dziecko nie może wyjść w trakcie nalotu.
Speaker: Eee...
Speaker: meble
Speaker: Nie wiem, wszystko, zaczynając od jakichś rzeczy podstawowych, bo zazwyczaj to jest stara piwnica, która 50 -20 lat nie widziała remontu.
Speaker: I nikt się nigdy nie spodziewał, że dzieci kiedyś będą musiały się tam uczyć. Także bardzo dużo rzeczy. My wyliczyliśmy, że średnio na jedną szkołę, żeby wyremontować taką piwnicę, to trzeba około 60...
Speaker: tysięcy złotych
Speaker: Z jednej strony to niby dużo, ale z drugiej strony, jak powiedział mój kolega Jurek, ale przecież to jest jeden samochód. Tak, to nie jest wcale tak dużo, licząc, że później setka, czy dwieście, czy sto pięćdziesiąt dzieci będzie przez rok mogło chodzić do szkoły i...
Speaker: Rodzice nie będą się bali, że zostanie zabity podczas lekcji.
Speaker: bo będą wiedzieli, że dzieci są w schronach. Dlatego właśnie...
Speaker: Tym się teraz zajmujemy.
Speaker: No i ja bardzo
Speaker: Proszę wszystkich, kto nas teraz ogląda i słucha, żebyście wsparli naszą zbiórkę. Podamy wam linki, jeżeli będziecie mogli podać. Na pewno to pomoże.
Speaker: No bo tu nie ma co tłumaczyć. Ja jeżdżę do Ukrainy...
Speaker: Co miesiąc prawie.
Speaker: czasami po kilka razy w miesiącu, czasami raz na kilka miesięcy, ale tak średnio.
Speaker: Kilkanaście razy w roku tam bywam.
Speaker: I może dlatego, że jestem sama matką małych dzieci,
Speaker: najbardziej ja nie wytrzymuję i nie mogę patrzeć spokojnie.
Speaker: Na to, jaki los mają dzieciaki. Tak, bo przecież te dzieci nie są niczemu winne. Jedyna ich wina jest tylko taka, że się urodziły w Ukrainie.
Speaker: w czasie wojny.
Speaker: i o niej wielu rzeczy.
Speaker: takich, które mają nasze dzieci.
Speaker: nie miały, nie mają i raczej nie będą mieli, dopóki wojna się nie skończy.
Speaker: I tak rzeczywistość jest.
Speaker: naprawdę...
Speaker: Bardzo trudna.
Speaker: Dlatego...
Speaker: No nie wiem, nie mogę po prostu na to patrzeć i staram się...
Speaker: Przede wszystkim...
Speaker: te dzieciaki wspierać. Dlatego właśnie nasza fundacja Stand with Ukraine
Speaker: cały wysiłek wkłada w pomoc dzieciom osieroconym przez wojnę.
Speaker: My właśnie pomagamy takim dzieciakom, wspieramy ich w ośrodkach, kupujemy im ubrania, szczoteczki do zębów, zabawki, komputery, tablety. Nie wiem, chcemy po prostu, żeby ich życie wyglądało chociaż...
Speaker: podobnie do tego, jakie mają życie nasze dzieci.
Speaker: No i oprócz tego, co robimy już od wielu lat, też budujemy właśnie schrony w szkołach, w szpitalach dziecięcych, wyposażamy szpitale dziecięce różnymi sprzętami medycznymi.
Speaker: Bo...
Speaker: wojna niszczy szpitale i bardzo często
Speaker: Szpital obwodowy jest.
Speaker: tam nafaszerowany całym sprzętem medycznym i tak dalej, tylko na przykład został już zbombardowany. I wtedy nagle...
Speaker: jakby centralnym szpitalem staje się jakiś szpital, który jeszcze miesiąc temu był zwykłym malutkim szpitalem w jakiejś gminie.
Speaker: Nie ma nic.
Speaker: Nie ma...
Speaker: o dostatecznej ilości lekarzy.
Speaker: Łóżek.
Speaker: sprzętu.
Speaker: Niczego.
Speaker: I ci ludzie po prostu czasami po 24 godziny na dobie są w pracy, żeby jakoś tym dzieciom pomagać, a rannych zwożą z całego obwodu, a ostrzały, jak już powiedziałam, są cały dzień, więc...
Speaker: tych rannych jest cały czas dużo.
Speaker: Mhm.
Speaker: i wojskowych, i cywili, w tym dzieci.
Speaker: Dlatego właśnie staramy się wspierać też te szpitale.
Speaker: No i pomagać dzieciakom, bo
Speaker: Generalnie wojna jest bardzo niesprawiedliwa, ale na tą niesprawiedliwość wobec dzieci w ogóle się nie mogę.
Speaker: zgodzić i staram się cały czas coś robić, żeby tym dzieciom pomagać.
Speaker: Tak, więc podamy na pewno wszystkie linki. Jeżeli będę cię mogła prosić, to prześlesz i będę bardzo wdzięczna. I będziemy o tym przypominać. Najgorsze jest poczucie bezradności, więc jeżeli jest ktoś, kto wie, jakie są potrzeby, wie, gdzie tę pomoc skierować, to na pewno...
Speaker: Bardzo wiele osób chętnie się do tej pomocy dołoży.
Speaker: 60 tysięcy dla jednej osoby to jest bardzo dużo, ale jak się zbierze...
Speaker: 600 osób, to to będzie tylko 10 zł.
Speaker: No, tak.
Speaker: A już będzie jedno miejsce, w którym dzieci będą po prostu dużo bezpieczniejsze. Nie będą się musiały narażać, wchodząc po schodach, wychodząc, idąc do toalety, idąc zaczerpnąć świeżego powietrza.
Speaker: Yyy...
Speaker: Dzięki.
Speaker: Dobrze, to mamy, to podsumujmy, mamy schrony.
Speaker: Mamy...
Speaker: Są potrzeby energetyczne.
Speaker: akumulatory i tak dalej. Agregaty, sprzęt szpitalny.
Speaker: Eee...
Speaker: No dobrze.
Speaker: Czy coś jeszcze?
Speaker: Nie, to w mojej ocenie to są takie rzeczy najważniejsze, podstawowe, które właśnie
Speaker: Też.
Speaker: Jak rozdajemy te...
Speaker: Agregaty prądotwórcze to jako pierwszy zawsze w gminie dostaje szpital.
Speaker: bo szpital musi
Speaker: mieć możliwość wykonania operacji czy zabiegu, niezależnie od tego, czy jest ostrzał, czy nie ma ostrzału, czy jest prąd, czy nie ma prądu.
Speaker: później tam szkoły, inne jednostki, ale to są głównie te najważniejsze rzeczy, które pomagają.
Speaker: aby usamodzielnić ludzi i zrobić tak, żeby w czasach, jak zabraknie prądu, ogrzewania czy czegoś jeszcze, oni mieli możliwość funkcjonować.
Speaker: Teraz ostatnio...
Speaker: Podczas jednego z ataków te ataki były kierowane na wydawnictwa.
Speaker: Dziękuję.
Speaker: I to były często wydawnictwa, które drukowały podręczniki dla dzieci.
Speaker: Tak.
Speaker: i...
Speaker: Czy jest szansa, żeby było wystarczająco dużo podręczników? Czy to teraz też trzeba wspierać? Czy dzieci będą na razie dzieliły książkami? Na pewno trzeba to wspierać, ale...
Speaker: właśnie
Speaker: Dzięki.
Speaker: Z wojną jest tak, że tych potrzeb jest ogrom. Jest bardzo dużo rzeczy, które trzeba robić.
Speaker: Tylko trzeba umieć to priorytyzować. Na pewno pierwsze jest to, co daje ludziom możliwość fizycznie przeżyć. Mając agregat zimą...
Speaker: Ludzie fizycznie przeżyją i dzieci fizycznie będą w stanie chodzić do szkoły. Pod ręcznikiem mogą się podzielić. Jeżeli ta potrzeba jest zapełniona, wtedy możemy iść do kolejnej potrzeby.
Speaker: Na pewno będzie brakowało podręczników, na pewno jakieś wydawnictwa ukraińskie po prostu nie będą w stanie się otrzasnąć po tej sytuacji, będą musiały się pozamykać. Na pewno to jest ogromny ubytek, jeżeli chodzi o kulturę ukraińską.
Speaker: I to jest też między innymi atak na tą kulturę, bo Rosja cały czas z premedytacją walczy z tą kulturą, chce niszczyć Ukraińców jako naród, ale też chce niszczyć język ukraiński, książkę ukraińską.
Speaker: Dzięki.
Speaker: budynki, zabytki muzea.
Speaker: wszystko, co może zniszczyć, żeby tego ukraińskiego na świecie było jak najmniej. Niestety robią to już od wielu lat i to jest też jeden z ich...
Speaker: Także tych potrzeb na pewno będzie dużo. Ja się obawiam, ale niestety może być też taka sytuacja, że będziemy musieli kupować ludziom po prostu zwykłe jedzenie i tam zawozić.
Speaker: Bo jeżeli...
Speaker: Że magazyny żywieniowe będą ostrzeliwane, że nowa poczta będzie ostrzeliwana, czyli odpowiednik polskiego impostu i ludzie nie będą w stanie ani sobie nic przesyłać, ani nie będą mieli gdzie kupić, bo wszystko będzie zbombardowane. To może dojść do takiego kryzysu humanitarnego, że będziemy wręcz wodę i jedzenie ludziom dowozić. Może tak być, ale na chwilę obecną, w tych warunkach, które są teraz.
Speaker: Jak rozmawiamy z tymi ludźmi na miejscu, ale też z naszymi pracownikami, bo mamy też koordynatora naszej fundacji w Ukrainie, mamy naszych wolontariuszy, no to teraz największa potrzeba jest właśnie tego uniezależnienia energetycznego.
Speaker: No dobrze.
Speaker: To w takim razie z tym...
Speaker: jasnym planem, co trzeba robić i co można zrobić i gdzie można pomóc.
Speaker: Wszystkich państwa zapraszamy do tej pomocy.
Speaker: Wspólne działanie daje nadzieję, wspólne działanie daje siłę.
Speaker: i
Speaker: Dziękuję.
Speaker: No i też mówmy o tym, że pomagamy.
Speaker: Wydaje mi się, że to jest ważne, że widzę teraz dużo częściej też w internecie, jak pojawiają się...
Speaker: że aktywiści polscy, którzy jeżdżą do Ukrainy, pomagają i na froncie, i wożą pomoc, i na zaplecze, i do szpitali, zaczęli zabierać głos. Już nie mówią tylko, jakby nie robią, ale też mówią o tym, że robią.
Speaker: I wiadomo, że to jest drugi etat, bo nie dość, że robią fizycznie, to jeszcze muszą o tym opowiadać. Często mogą nie mieć siły, już nie mieć zasobów, ale z drugiej strony trochę nie ma wyjścia, trochę musimy o tym mówić. Musimy o tym mówić i to jeszcze jest...
Speaker: Tutaj jedna bardzo ważna rzecz, o której chciałam powiedzieć.
Speaker: Ponieważ geopolityka wygląda tak jak wygląda, tym ludziom tam pod bombami bardzo często się wydaje, że oni...
Speaker: Zostali tak naprawdę z tym Putinem sam na sam, że są nikomu potrzebni, że nikt do nich nie przyjedzie.
Speaker: I kiedy my przyjeżdżamy do takiej wsi gdzieś w obwodzie,
Speaker: boltawskim, czy charkowskim, czy sumskim, czy zaporowskim, gdzieś tam
Speaker: daleko, gdzie naprawdę mało kto dociera, gdzie to życie wygląda zupełnie inaczej, to ludzie normalnie płaczą.
Speaker: Oni płaczą z radości.
Speaker: Nie wiem, czy to można radością nazwać.
Speaker: Ale oni płaczą przede wszystkim dlatego, z wruszeniem chyba tak.
Speaker: że ktoś do nich przyjechał.
Speaker: i nie zostawił ich z tym wszystkim samych.
Speaker: I kiedy mówimy, że przyjechaliśmy z Polski i że tu Polki i Polacy uzbierali i wam przekazali i chcemy, żebyście to mieli.
Speaker: No to...
Speaker: to jak dziękują.
Speaker: I to ile razy dziękuję, tego się nie da po prostu przekazać. Ludzie płaczą, ludzie przekazują, ludzie od razu przypominają, kto kiedy był w Polsce, kto ma kolegę, koleżankę znajomą, dziadka, wujka, a moja mama jest Polką i tak dalej.
Speaker: przypominać sobie jakieś historie.
Speaker: I oni są tak wdzięczni.
Speaker: Oni tak dziękują za tą każdą pomoc, czasami nawet malutką.
Speaker: że ja to czasami chciałabym każdego naszego darczyńcę i darczynkę zabrać z nami do tego samochodu, żeby ludzie po prostu poczuli chociaż...
Speaker: odrobinkę tego, co my czujemy, kiedy z tą pomocą przyjeżdżamy. Bo tego się nie da przekazać, opowiedzieć, to trzeba tam poczuć na miejscu.
Speaker: Ale to jest naprawdę bardzo doceniane przez tych ludzi.
Speaker: I oni wtedy nawet mówią, kurczę, nie jesteśmy sami, ktoś jeszcze o nas pamięta. To jest bardzo ważne dla nich, jest bardzo ważne, że ktoś o nich pamięta.
Speaker: że nie pozostawiliśmy ich samych.
Speaker: Tak, może nie mamy miliardów, nie możemy im tam, nie wiem, luksusów wybudować, ale to, że tam przejeżdżamy i damy dziecku jakiegoś pluszaka,
Speaker: czy dostanie prezent od Mikołaja, bo
Speaker: Rodzice zostali zabici.
Speaker: przez Rosjan.
Speaker: to to naprawdę w życiu tych ludzi robi ogromną zmianę.
Speaker: Mieszane uczucia, jak słyszę, że
Speaker: że Ukraińcy mają dziękować, ile dziękują, bo...
Speaker: bo mam wrażenie, że ta wdzięczność jest też...
Speaker: z drugiej strony.
Speaker: I że...
Speaker: Jestem ogromnie wdzięczna.
Speaker: wszystkim, którzy trwają.
Speaker: wszystkim, którzy walczą.
Speaker: wszystkim, którzy się nie poddają.
Speaker: Bo...
Speaker: Dziękuję.
Speaker: Każda...
Speaker: Każda osoba dokłada swoją cegiełkę siły, swoją cegiełkę wsparcia.
Speaker: do tego, żebyśmy...
Speaker: Wszyscy.
Speaker: nie ulegli przemocy i nie ulegli propagandzie i nie ulegli przekonaniu, że
Speaker: bardziej agresywny, bardziej bezwzględny.
Speaker: zawsze musi zwyciężyć i że właściwie...
Speaker: No po co próbować, skoro i tak wiadomo, że...
Speaker: że po drugiej stronie wróg jest tak zdeterminowany, że nie mamy siły. Mamy siłę, tylko musimy w siebie wierzyć i musimy się trzymać razem. I pozwolić sobie też na...
Speaker: na dobre uczucie.
Speaker: Na poczucie wdzięczności właśnie.
Speaker: do tych wszystkich ludzi, którzy trwają, którzy się nie poddają.
Speaker: którzy walczą, bo to bohaterstwo jest przecież na wszystkich możliwych poziomach.
Speaker: Ci, którzy są w okopach, ale też ci, którzy pozwalają dzieciom iść następnego dnia do szkoły.
Speaker: Ci, którzy
Speaker: pozwala ją starszym osobom przetrwać kolejny dzień.
Speaker: I jako społeczeństwo, jako całość jesteśmy silni, bo ci, którzy walczą, wiedzą o kogo walczą.
Speaker: i wiedzą, że za ich plecami stoją...
Speaker: Stoją też...
Speaker: ich rodziny, przyjaciele, znajomi.
Speaker: i dalsi znajomi, którzy może ich nie znają, ale też trzymają za nich kciuki.
Speaker: Nie.
Speaker: Więc...
Speaker: Trzymajmy się tego wszyscy, bo póki się trzymamy razem to...
Speaker: Co?
Speaker: to mamy szansę.
Speaker: Tylko razem możemy wygrać, absolutnie.
Speaker: Dziękujemy bardzo.
Speaker: I odsyłamy do wszystkich linków pomocowych, które...
Speaker: będą się pojawiać przy nagraniu i na YouTubie.
Speaker: i na Facebooku, i na Instagramie, i wszędzie, gdzie się da.
Speaker: Dziękuję serdecznie.
Speaker: ...prost jak u nich.
Speaker: GP.
Speaker: Ale czujesz, że to są żywi ludzie czy też to są boty? To są boty.
