Drijvend bouwen staat opnieuw op de politieke en ruimtelijke agenda. In een land met toenemende woningnood én stijgend water lijkt bouwen op het water bijna vanzelfsprekend. Toch bestaan er nergens drijvende woonwijken. Waarom eigenlijk niet? En zou dat nu kunnen veranderen, met nieuwe plannen rond IJstad en het Markermeer? Ties Rijcken kruipt voor één keer in zijn rol als erkend drijfdeskundige en laat zich bevragen door Matthijs Kok en Marco Visscher.

Komt drijvend bouwen eindelijk van de grond in Nederland? 

De Waddeneilanden zijn in rep en roer. Minister Karremans houdt vast aan de landelijke regels voor waterveiligheid – ook voor de eilanden. Dat betekent dat er minder wordt ingezet op steeds hogere dijken en duinen, en dat er meer vertrouwen is in evacuatie als het misgaat. Veel eilanders voelen zich daardoor in de steek gelaten. Maar deze discussie gaat over meer dan alleen de Wadden. Misschien zijn de eilanden wel een voorbode van een veel grotere vraag waar Nederland de komende decennia mee te maken krijgt. Want als de zeespiegel verder stijgt, kunnen we dan alles blijven beschermen? Of komt er een moment waarop we moeten kiezen wat we behouden en wat niet? Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken wat we moeten doen met de Wadden.

Wat moeten we aan met de Waddeneilanden? 

Is het niet vreemd dat Nederland vasthoudt aan de kustlijn zoals die er nu ligt? Zou je niet, juist nu, buitengaats willen uitbreiden, nu de ruimte in Nederland op raakt en de zeespiegel wel eens sneller dan gedacht kan stijgen. Volgens de Ruimte Nota mág dat niet, maar in Den Haag lijkt er iets te schuiven. Daarom is de vraag weer actueel of Nederland opnieuw moet gaan uitbreiden richting zee. Welke argumenten botsen hier? Moeten we het risico nemen of niet, en wat is dat risico dan precies? Ties Rijcken en Matthijs Kok duiken in een strategisch en beladen dossier over de toekomst van Nederland als delta.

Moeten we Nederland weer buitengaats uitbreiden?

Piekbuien worden extremer, en de druk op ons watersysteem neemt toe, juist ook in stedelijk gebied waar we volop blijven bouwen. Voor nieuwbouw betekent dat: steeds scherpere eisen om wateroverlast te voorkomen. Maar hoe goed werken die eisen? Normeren we op de juiste manier, of maken we het systeem onnodig complex? En: is het wel logisch om kosten en risico’s af te wentelen bij nieuwbouwprojecten? Ties Rijcken en Marco Visscher gaan hierover in gesprek met Cees-Anton van den Dool, strategisch adviseur van wateradviesbureau Nelen & Schuurmans.

Hoe moeten we wateroverlast bij nieuwbouw normeren? 

We  willen bouwen, de boeren hebben grond nodig en we willen erop uit in de  natuur – en dat allemaal in het kleine, aangeharkte Nederland. Maar de  ruimte is beperkt. In Den Haag hebben alle partijen hun eigen plannen,  en niemand lijkt bereid om in te leveren. Intussen is er één factor die  niet meebeweegt: het water. Dus de vraag in deze aflevering van  Waterland is: zit het waterbeleid in Nederland misschien klem? Ties  Rijcken en Matthijs Kok in gesprek over botsende belangen, over boeren  en het waterpeil in veenweide, en over de eeuwige verwarring rondom  water bodem sturend.

Is goed waterbeleid mogelijk bij een klein land dat alles wil?

Al meer dan vijftig jaar is STOWA een vaste waarde in de Nederlandse watersector. Het kenniscentrum van de regionale waterbeheerders doet nuttig onderzoek voor waterschappen. Maar de vraag is: heeft al die kennis wel genoeg effect in de praktijk? Volgens een nieuwe nota van STOWA zélf kan dat beter. In de nieuwe strategie voor de komende zes jaar staat dat kennis meer terecht moet komen bij zowel de beslissers als de uitvoerders. Over de noodzaak van aanpassingen zoals deze gaan Matthijs Kok en Marco Visscher in gesprek met Mark van der Werf, directeur van STOWA. 

Wat gaat er veranderen bij kenniscentrum STOWA? 

Het  kabinet van Rob Jetten is aan de slag gegaan. Wat gaat er gebeuren op  het gebied van water? Dat is het terrein van de minister van  Infrastructuur & Waterstaat, Vincent Karremans. Voor deze keer in  Waterland is dat het terrein van onze vaste experts: Ties Rijcken en  Matthijs Kok. De grote vraag is vandaag: wat zou jij doen als je  minister van I&W zou zijn? Welke beslissingen moeten nodig worden  gemaakt? Welke dossiers schreeuwen om aandacht?

Wat zou je doen als minister van I&W? 

In  beleidsstukken over waterbeheer lezen we vaak over kwalificaties.  Beter. Slechter. Kansrijk. Risicovol. Niet altijd is duidelijk hoeveel  precies. Lees een rapport en getallen zijn opvallend vaak afwezig. Moet  er eigenlijk niet vaker worden onderbouwd hoevéél erger, hoevéél  nadeliger, hoevéél beter? Ties Rijcken en Matthijs Kok ontwaren een  trend en onderzoeken waarom cijfers uit rapporten verdwijnen, wat  daarvan de gevolgen zijn en vooral: wat we eraan kunnen doen.

Waar zijn de cijfers gebleven in het waterbeleid? 

Eeuwenlang  hebben we in Nederland het veen drooggelegd om er te kunnen wonen en  het land te bewerken. Maar datzelfde veen is een hinderlijke bron van  CO2-uitstoot, bodemdaling en flinke kosten voor de samenleving.  Veenvernatting kan een oplossing zijn: het waterpeil omhoog, het veen  weer nat. Wel roept dit lastige vragen op over waterbeheer, landbouw en  zelfs democratie. In deze aflevering behandelen Ties Rijcken en Matthijs  de voor- en nadelen van veenvernatting. Moet er een nationale norm  komen voor veenvernatting? Wat gaan we doen met ons veen?

Wat betekent veenvernatting voor het waterbeheer? 

Om  de waterkwaliteit te garanderen, investeren we miljarden in zuivering,  normen en toezicht. Toch zijn er nog altijd ongewenste stoffen die in  het oppervlaktewater terechtkomen, bijvoorbeeld als een bedrijf afval  loost via het riool. De Omgevingswet is duidelijk: deze zogeheten  “indirecte lozingen” belasten het milieu. Minder duidelijk is wie wat  moet doen om het probleem te melden, aan te pakken en te voorkomen. Tijd  dus om beter grip te krijgen op indirecte lozingen. Ties Rijcken en  Marco Visscher gaan in gesprek met twee kenners van de theorie én de  praktijk: Aiske Rijnks, projectleider van het Kennisnetwerk Grip op  Indirecte Lozingen, en Andras Koops, senior medewerker Toezicht & Handhaving bij het Waterschap Vechtstromen.

Hoe krijgen we grip op indirecte lozingen?

Waterwetenschap en waterpolitiek: Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken onder leiding van Marco Visscher actualiteiten in de waterwereld. 

Ties Rijcken is publicist en spreker over water, natuur en klimaat. Matthijs Kok is emeritus hoogleraar waterveiligheid aan de Technische Universiteit Delft. Marco Visscher is journalist. 

Techniek: Roman van Ree. 

Kijk voor meer informatie op www.waterforum.net

Stuur uw luisteraarsvraag naar redactie@waterforum.net

Waterland - met Ties Rijcken en Matthijs Kok

Publicist, spreker en adviseur over water, natuur en klimaat

Ties Rijcken

Shows