Eeuwenlang  hebben we in Nederland het veen drooggelegd om er te kunnen wonen en  het land te bewerken. Maar datzelfde veen is een hinderlijke bron van  CO2-uitstoot, bodemdaling en flinke kosten voor de samenleving.  Veenvernatting kan een oplossing zijn: het waterpeil omhoog, het veen  weer nat. Wel roept dit lastige vragen op over waterbeheer, landbouw en  zelfs democratie. In deze aflevering behandelen Ties Rijcken en Matthijs  de voor- en nadelen van veenvernatting. Moet er een nationale norm  komen voor veenvernatting? Wat gaan we doen met ons veen?

Wat betekent veenvernatting voor het waterbeheer? 

Om  de waterkwaliteit te garanderen, investeren we miljarden in zuivering,  normen en toezicht. Toch zijn er nog altijd ongewenste stoffen die in  het oppervlaktewater terechtkomen, bijvoorbeeld als een bedrijf afval  loost via het riool. De Omgevingswet is duidelijk: deze zogeheten  “indirecte lozingen” belasten het milieu. Minder duidelijk is wie wat  moet doen om het probleem te melden, aan te pakken en te voorkomen. Tijd  dus om beter grip te krijgen op indirecte lozingen. Ties Rijcken en  Marco Visscher gaan in gesprek met twee kenners van de theorie én de  praktijk: Aiske Rijnks, projectleider van het Kennisnetwerk Grip op  Indirecte Lozingen, en Andras Koops, senior medewerker Toezicht & Handhaving bij het Waterschap Vechtstromen.

Hoe krijgen we grip op indirecte lozingen?

Het  Hoogwaterbeschermingsprogramma is een van de grootste publieke  investeringsprogramma’s van Nederland. Het doel: ons land beschermen  tegen overstromingen. Meer dan duizend kilometer dijken en honderden  sluizen en gemalen moeten worden versterkt – een miljardenproject dat  over enkele tientallen jaren loopt. Wat gebeurt daar precies? Hoe  betrouwbaar is de beoordeling van waterkeringen eigenlijk? Dat motto,  “sober en doelmatig”: werkt dat wel in de praktijk? En missen we soms  het grote plaatje doordat we dijk voor dijk werken in plaats van het  grote systeem bekijken? Ties Rijcken en Matthijs bespreken waar het  wringt en hoe het beter kan.

Wat kan het Hoogwaterbeschermingsprogramma beter doen? 

We  beginnen het jaar met een speciale aflevering. Ties Rijcken en Matthijs  Kok blikken terug op de belangrijkste gebeurtenissen in de watersector  van het afgelopen jaar, maar vooral kijken ze vooruit naar het nieuw  jaar. Welke thema’s gaan de watersector domineren? Wat zal de herijking  van het Deltaprogramma brengen? Wat gaat er veranderen bij het  Hoogwaterbeschermingsprogramma? En: waarover moeten we in 2026 maar eens  ophouden?

De Grote Nieuwjaarsshow: Wat gaat er in 2026 gebeuren? 

Het  Kennisprogramma Zeespiegelstijging heeft onlangs een spraakmakende  verkenning uitgebracht: “Meegroeien”, heet het. Het rapport presenteert  oplossingen die tot voor kort onbespreekbaar waren: het herstellen van  open verbindingen met de zee, het terugleggen van dijken, het opnieuw  vormgeven van complete landschappen. De natuur kan ons land helpen,  zeggen de onderzoekers, om de gevolgen van de stijgende zeespiegel op te  vangen. Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken wat het rapport hier  precies over zegt en waar de kansen en de risico’s liggen van deze  opvatting.

Hoe kan de natuur helpen tegen de stijgende zeespiegel? 

Nederland is veranderd van een zompig moeras in een modern, rijk land.  Zo werd een nieuw ideaal deel van onze cultuur: maakbaarheid. Met genoeg  kennis, techniek en overleg konden we de natuur naar onze hand zetten –  het water, het klimaat. Nu we steeds vaker horen dat onze samenleving  tegen natuurlijke grenzen aanloopt, brokkelt dat geloof af. Maar wat  komt er precies voor in de plaats? Wat als steeds meer mensen denken dat  niet alles is te weten, te plannen en te beheersen? Ties Rijcken en  Matthijs Kok gaan erover in gesprek.

Wat als we niet meer geloven in maakbaarheid? 

Tijdens de verkiezingscampagne stond woningnood hoog op de agenda. D66 bracht het idee voor tien nieuwe steden in Nederland. Eén van die plannen kreeg meteen een naam: IJstad, een nieuwe stad tussen Amsterdam en Flevoland, met ruimte voor zo’n 60 duizend woningen. Nu D66 de grootste partij is en Rob Jetten waarschijnlijk de nieuwe premier wordt – de man van “het kan wél” – vragen Ties Rijcken en Matthijs Kok zich af: hoe gaat IJstad er komen?

Hoe kan IJstad een succes worden? 

Het volk heeft gesproken. Binnenkort beginnen de eerste gesprekken om een regering te vormen. Hoe wordt er in de onderhandelingen gekeken naar de uitdagingen in de watersector? Zal water-bodem-sturend terugkeren in het beleid, of zou dat leiden tot minder woningen en zet het nieuwe kabinet in op een minder dwingend alternatief? Wat is er eigenlijk politiek aan thema’s als waterkwaliteit en dijkversterking? In een speciale verkiezingsaflevering van Waterland bespreken Ties Rijcken en Matthijs Kok de mogelijke uitkomsten van de coalitieonderhandelingen.

Na de verkiezingen: wat komt er in het regeerakkoord over water? 

De uitdagingen zijn groot in de kleinste provincie van het land. De waterveiligheid is verbeterd dankzij de Deltawerken, maar Zeeland heeft een tekort aan zoetwater en de natuur staat onder druk. Krijgt de verzoeting van het Grevelingenmeer een kans? En moeten die wisselpolders er niet tóch komen? Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken de Zeeuwse dilemma’s.

Wat moet er in Zeeland gebeuren? 

De Deltacommissaris heeft in september het Nationaal Deltaprogramman2026 aangeboden aan het kabinet. Het rapport biedt een visie op waterveiligheid, zoetwatervoorziening en ruimtelijke adaptatie in Nederland. Er vallen grote woorden: dit zou het startschot zijn van “het volgende hoofdstuk in onze watertraditie”. Ties Rijcken en Matthijs Kok lazen het en delen hun bevindingen. Wat viel op? Waar liggen de uitdagingen? Wat probeert het Deltaprogramma dit jaar duidelijk te maken?

Wat is de toegevoegde waarde van het Nationaal Deltaprogramma?

Waterwetenschap en waterpolitiek: Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken onder leiding van Marco Visscher actualiteiten in de waterwereld. 

Ties Rijcken is publicist en spreker over water, natuur en klimaat. Matthijs Kok is emeritus hoogleraar waterveiligheid aan de Technische Universiteit Delft. Marco Visscher is journalist. 

Techniek: Roman van Ree. 

Kijk voor meer informatie op www.waterforum.net

Stuur uw luisteraarsvraag naar redactie@waterforum.net

Waterland - met Ties Rijcken en Matthijs Kok

Publicist, spreker en adviseur over water, natuur en klimaat

Ties Rijcken

Shows